Анотація
У статті висвітлено актуальну проблему підготовки майбутніх учителів інформатики до навчання програмування в умовах швидких змін у цифровій сфері та підвищених вимог до якості шкільної інформатичної освіти. Зроблено акцент на візуальному підході як ефективному засобі подолання труднощів, пов’язаних із когнітивною складністю, низькою мотивацією студентів та недостатньою готовністю до навчання програмування. Проаналізовано наукові джерела, що підтверджують доцільність інтеграції візуалізацій, графічних інтерфейсів і середовищ до підготовки майбутнього вчителя інформатики, зокрема в аспектах розвитку алгоритмічного мислення та розвитку професійної рефлексії. Мета дослідження полягає в з’ясуванні впливу візуальних засобів навчання на формування ключових компетентностей, мотивацію та готовність студентів до навчання програмування. У дослідженні використано методи теоретичного аналізу літератури,
вивчення чинних освітніх програм, а також систематизації візуальних інструментів, які мають дидактичну цінність у підготовці педагогів. У результаті окреслено коло найпоширеніших труднощів, що виникають у студентів під час опанування програмування, а також виокремлено типи візуалізацій, які сприяють їх подоланню. Встановлено, що візуальні інструменти (графічні бібліотеки Python, блокові середовища, симулятори коду) сприяють кращому розумінню логіки програмування, розвитку алгоритмічного мислення та підвищенню навчальної мотивації. Обґрунтовано доцільність інтеграції таких засобів у зміст підготовки майбутніх учителів інформатики через модулі та практичні заняття в курсах «Методика навчання інформатики» й «Основи програмування». Візуальний підхід розглянуто не як допоміжний, а як дидактичний механізм, що забезпечує формування професійної та методичної готовності педагогів до ефективного навчання програмування в закладах загальної середньої освіти.
Посилання
Дегтярьова, Н., Петренко, С., & Удовиченко, О. (2023). Робота з графічними віджетами при вивченні мови програмування Python в закладах загальної середньої освіти. Освіта. Інноватика. Практика, 11(4), 26–34. https://doi.org/10.31110/2616-650X-vol11i4-004
Кобильник, Т., Когут, У., & Жидик, В. (2021). Методичні аспекти вивчення основ алгоритмізації і програмування мовою Python у шкільному курсі інформатики у старших класах. Фізико-математична освіта, 31(5), 36–44. https://doi.org/10.31110/2413-1571-2021-031-5-006
Пенко, В., & Пенко, О. (2023). Використання візуалізації на різних етапах вивчення дисципліни «Програмування». Освіта. Інноватика. Практика, 11(2), 31–39. https://doi.org/10.31110/2616-650Xvol11i2-005
Притика, О., & Юрченко, А. (2022). Формування навичок організації циклічних обчислень на уроках інформатики старшої школи. Освіта. Інноватика. Практика, 10(2), 30–37. https://doi.org/10.31110/2616-650X-vol10i2-004
Coşkunserçe, O. (2023). Comparing the use of block-based and robot programming in introductory programming education: Effects on perceptions of programming self-efficacy. Computer Applications in Engineering Education, 31(5), 1234–1255. https://doi.org/10.1002/cae.22637
Espinal, A., Vieira, C., & Guerrero-Bequis, V. (2022). Student ability and difficulties with transfer from a blockbased programming language into other programming languages: A case study in Colombia. Computer Science Education, 33(4), 567–599. https://doi.org/10.1080/08993408.2022.2079867
Khvorostina, Y., Shamonia, V., & Semenikhina, O. (2025). The connection between the study of mathematics and programming through the prism of scientific and pedagogical research. Вісник науки та освіти, 4(34), 932–945. https://doi.org/10.52058/2786-6165-2025-4(34)-932-945
Rudenko, Y., Drushlyak, M., Osmuk, N., Shvets, O., Kolyshkin, O., & Semenikhina, O. (2022). Problems of teaching pupils of non-specialized classes to program and ways to overcome them: Local study. International Journal of Computer Science and Network Security, 22(1), 105–112. https://doi.org/10.22937/IJCSNS.2022.22.1.16
Sanusi, I. T., Cudjoe, E. S., Ayanwale, M. A., & Adepoju, B. (2025). Pre-service teachers’ perception of programming education. SAGE Open, 15(1). https://doi.org/10.1177/21582440251327019
Umezawa, K., Ishida, K., Nakazawa, M., & Hirasawa, S. (2023). Proposal and evaluation of intermediate content for the transition from visual to text-based programming languages. In Bui, T. X. (Ed.), Proceedings of the 56th Hawaii International Conference on System Sciences (pp. 83–92). https://doi.org/10.24251/HICSS.2023.011
Yang, T.-C. (2024). The era of learning programming through program: Challenges and potential of ChatGPT in revolutionizing high school programming education. In Kashihara, A., Jiang, B., Rodrigo, M. M., & Sugay, J. O. (Eds.). 32nd International Conference on Computers in Education Conference Proceedings, ICCE 2024, vol. II (pp. 572–577). Asia Pacific Society for Computers in Education. https://doi.org/10.58459/icce.2024.5004
Coşkunserçe, O. (2023). Comparing the use of block-based and robot programming in introductory programming education: Effects on perceptions of programming self-efficacy. Computer Applications in Engineering Education, 31(5), 1234–1255. https://doi.org/10.1002/cae.22637 (in English).
Espinal, A., Vieira, C., & Guerrero-Bequis, V. (2022). Student ability and difficulties with transfer from a blockbased programming language into other programming languages: A case study in Colombia. Computer Science Education, 33(4), 567–599. https://doi.org/10.1080/08993408.2022.2079867 (in English).
Dehtiarova, N., Petrenko, S., & Udovychenko, O. (2023). Robota z hrafichnymy vidzhetamy pry vyvchenni movy prohramuvannia Python v zakladakh zahalnoi serednoi osvity [Working with graphic widgets when learning the Python programming language in institutions of general secondary education]. Osvita. Innovatyka. Praktyka – Education. Innovation. Practice, 11(4), 26–34. https://doi.org/10.31110/2616-650Xvol11i4-004 (in Ukrainian).
Khvorostina, Y., Shamonia, V., & Semenikhina, O. (2025). The connection between the study of mathematics and programming through the prism of scientific and pedagogical research. Visnyk nauky ta osvity – Bulletin of Science and Education, 4(34), 932–945. https://doi.org/10.52058/2786-6165-2025-4(34)-932-945 (in Ukrainian).
Kobylnyk, T., Kohut, U., & Zhydyk, V. (2021). Metodychni aspekty vyvchennia osnov alhorytmizatsii i prohramuvannia movoiu Python u shkilnomu kursi informatyky u starshykh klasakh [Methodical aspects of studying the fundamentals of algorithmization and programming language Python school course in informatics in high school]. Fizyko-matematychna osvita – Physical and Mathematical Education, 31(5), 36–44. https://doi.org/10.31110/2413-1571-2021-031-5-006 (in Ukrainian).
Penko, V., & Penko, O. (2023). Vykorystannia vizualizatsii na riznykh etapakh vyvchennia dystsypliny «Prohramuvannia» [Using visualization at different stages of studying the discipline «Programming»]. Osvita. Innovatyka. Praktyka – Education. Innovation. Practice, 11(2), 31–39. https://doi.org/10.31110/2616-650X-vol11i2-005 (in Ukrainian).
Prytyka, O., & Yurchenko, A. (2022). Formuvannia navychok orhanizatsii tsyklichnykh obchyslen na urokakh informatyky starshoi shkoly [Formation of cyclic calculation organization skills in IT-lessons]. Osvita. Innovatyka. Praktyka – Education. Innovation. Practice, 10 (2), 30–37. https://doi.org/10.31110/2616-650X-vol10i2-004 (in Ukrainian).
Rudenko, Y., Drushlyak, M., Osmuk, N., Shvets, O., Kolyshkin, O., & Semenikhina, O. (2022). Problems of teaching pupils of non-specialized classes to program and ways to overcome them: Local study. International Journal of Computer Science and Network Security, 22(1), 105–112. https://doi.org/10.22937/IJCSNS.2022.22.1.16 (in English).
Sanusi, I. T., Cudjoe, E. S., Ayanwale, M. A., & Adepoju, B. (2025). Pre-service teachers’ perception of programming education. SAGE Open, 15(1). https://doi.org/10.1177/21582440251327019 (in English).
Umezawa, K., Ishida, K., Nakazawa, M., & Hirasawa, S. (2023). Proposal and evaluation of intermediate content for the transition from visual to text-based programming languages. In Bui, T. X. (Ed.), Proceedings of the 56th Hawaii International Conference on System Sciences (pp. 83–92). https://hdl.handle.net/10125/102579 (in English).
Yang, T.-C. (2024). The era of learning programming through program: Challenges and potential of ChatGPT in revolutionizing high school programming education. In Kashihara, A., Jiang, B., Rodrigo, M. M., & Sugay, J. O. (Eds.), 32nd International Conference on Computers in Education Conference Proceedings, ICCE 2024, vol. II (pp. 572–577). Asia Pacific Society for Computers in Education. https://doi.org/10.58459/icce.2024.5004 (in English).

Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

